شرح خدمات و چارچوب تدوين برنامه ريزی راهبردی و سند برنامه پنج‌ساله شهرداری

 

 

برنامه راهبردی عملیاتی شهر و شهرداری در دو سطح راهبردی و عملیاتی تهیه می­ گردد. همچنین تدوین برنامه در سطح راهبردی شامل دو جایگاه مجزا می باشد که شامل سند راهبردی شهر و سند راهبردی شهرداری خواهد بود که شرح آن بدین صورت است:

برنامه راهبردی شهر: این برنامه در مقیاس زمانی 20 ساله تهیه می ­گردد و مخاطب آن، موجودیت شهر در کلیت آن است فارغ از این که هر یک از پیشنهادها و اقدامات مورد نیاز توسط کدام دستگاه اجرایی (شهرداری یا غیر آن) انجام می­ شود.

برنامه راهبردی شهرداری: برنامه راهبردی شهرداری بخشی از برنامه راهبردی توسعه شهر است که راهبردها و سیاست های مرتبط شهرداری را در خود جای می­ دهد. برنامه راهبردی شهرداری باید کلیه راهبرد ها و سیاست های اجرایی را پوشش داده و از آن به عنوان مبنای تدوین برنامه عملیاتی شهرداری استفاده نماید اهمیت این مرحله آن است که جهت گیری های اصلی کلیه اقدامات شهرداری را در سال های آتی مشخص می­کند.

 

 

 

 

برنامه عملیاتی تکمیل کننده و ارتباط دهنده بخش راهبردی و نظام تخصیص اعتبار یعنی همان بودجه سالانه شهرداری خواهد بود. در برنامه عملیاتی شهرداری که در مقیاس زمانی 5 ساله تهیه می­ گردد، پروژه ها و فعالیت های شهرداری شناسایی و فهرست می ­شوند. در ادامه در قالب نمودار ذیل فرآیند اتصال سطح راهبردی و عملیاتی نمایش داده شده است.

طبق فرآیند عنوان شده بر اساس ابلاغيه سازمان شهرداری ها و دهياری های كشور و دستورالعمل تهیه، تصویب، اجرا و پایش برنامه عملیات نوسازی و عمران و اصلاحات شهری (برنامه راهبردی - عملیاتی شهر و شهرداری) مصوب 1394وزارت کشور، رئوس شرح خدمات برنامه راهبردی عملیاتی شهر و شهرداری به شرح ذیل استخراج شده است:

 

 


 

شرح خدمات بر اساس ابلاغيه سازمان شهرداری ها و دهياری های كشور و دستورالعمل تهیه، تصویب، اجرا و پایش برنامه عملیات نوسازی و عمران و اصلاحات شهری (برنامه راهبردی - عملیاتی شهر و شهرداری) مصوب 1394وزارت کشور


1- تهيه نظام‌نامه، آيين‌نامه‌ها و تشكيل كميته‌ها


2- بررسی اسناد و برنامه های فرادست و مرتبط
2-1- بررسی اسناد برنامه های توسعه شهری مصوب(طرح جامع، هادی و تفصیلی شهر) و استخراج جایگاه شهر مورد بررسی در آن ها و جهت گیری های راهبردی برای توسعه شهر
2-2- جمع بندی و تحلیل جهت گیری های راهبردی توسعه شهر مستخرج از اسناد فرادست و مرتبط

 

3- مطالعات و برنامه ریزی راهبردی شهر
3-1 تشکیل جدول تحلیل راهبردی قوت ها،ضعف ها،فرصت ها و تهدیدها(SWOT) جهت استخراج راهبردها و سیاست های اجرایی
3-2تدوین اهداف عملیاتی و هدف گذاری آن ها

 

4- برآورد درآمدها و منابع تامین اعتبار شهرداری در طی سال های برنامه
4-1- بررسی روند درآمدی شهرداری در پنج سال اخیر(اعم از درآمدهای نقدی و غیرنقدی)
4-2- بررسی دورنمای درآمدهای پایدار و ناپایدار شهرداری در طی سالهای برنامه
4-3- دسترسی شهرداری به بازارهای مالی و فروش دارایی و وصول مطالبات در طی سال های برنامه
4-4- ارائه سناریوهای درآمدی شهرداری برای سال های برنامه به تفکیک انواع کدهای درآمدی در دوره برنامه
4-5- پیش بینی درآمدها و منابع تامین اعتبار شهرداری در سال های برنامه

 

5- برنامه ریزی عملیاتی شهرداری در پیوند با برنامه ریزی راهبردی شهر
5-1- شناسایی طرح های مورد نیاز برنامه به تفکیک حوزه های کارکردی در اتصال با سیاست ها و راهبردهای برنامه و تکمیل فرم دستورالعمل و در صورت نیاز تعریف طرح جدید
5-2- تهیه فهرستی از پروژه های در حال اجرا و مصوب شهرداری به تفکیک هریک از برنامه های وظایف سه گانه خدمات اداری،خدمات شهری و عمران شهری
5-3- ارائه شناسنامه و مشخصات تفصیلی پروژه ها
5-4- ارائه مشخصات فعالیت های هزینه ای وظایف خدمات اداری و خدمات شهری
5-5- تدوین برنامه عملیاتی شهرداری در وظایف سه گانه شهرداری و برنامه های اجرایی

 

6- نظام پایش و بازنگری برنامه
6-1- تقسیم کار بین دستگاه های اجرایی شهرداری جهت انجام برنامه
6-2- پایش اجرای پروژه های عمرانی
6-3- پایش اجرای فعالیت های هزینه ای
6-4- پایش اهداف عملیاتی

 

 

 

شرح خدمات تفصیلی شرکت بر اساس دستورالعمل تهیه، تصویب، اجرا و پایش برنامه عملیات نوسازی و عمران و اصلاحات شهری (برنامه راهبردی - عملیاتی شهر و شهرداری) مصوب 1394وزارت کشور

 

با توجه به تخصص و تجربه شرکت در زمینه تهیه سند برنامه پنج ساله راهبردی شهر و شهرداری، شرکت مطابق با دستورالعمل های ابلاغی از سوی سازمان شهرداری ها و دهیاری ها و بر اساس شناخت و نیاز سنجی های صورت گرفته از شهرداری های کشور، نسبت به بسط و تکمیل شرح خدمات جامع، به صورت تفصیلی اقدام نموده است.  شرح خدمات تهیه شده از سوی شرکت، شرح خدمات ابلاغ شده از سوی سازمان شهرداری های کشور را پوشش می دهد و نسبت به آن دارای بندها و مفاد کامل و عملیاتی تری می باشد.


1- تهيه نظام‌نامه، آيين‌نامه‌ها و تشكيل كميته‌ها


2- بررسی اسناد بالادستی برنامه 5 ساله شهرداری
2-1- تعيين جايگاه برنامه‌ راهبردی در ارتباط با ساير برنامه‌های فرادست و محلی مرتبط با شهر
2-2- تحليل و بررسی برنامه‌های شهر در طول برنامه‌ پنجم توسعه‌ و چشم‌انداز 20 ساله‌¬ كشور با توجه‌ ويژه به بند 173 قانون برنامه‌ پنجم توسعه و در صورت تصویب برنامه ششم توسعه کشور
2-3- تحليل و بررسی سند توسعه‌ استان
2-4- تحليل و بررسی مصوبات طرح‌های جامع و تفصيلی در زمينه‌ اهداف نهايی راهبردها و سياست‌ها


3- بررسی و تحلیل وضع موجود شهر
3-1- شناخت تاریخی شهر
3-2- شاخت وضعیت و شرایط اقلیمی و جغرافیایی  شهر
3-3- شناخت جمعیتی شهر
3-4- شناخت و تحلیل ظرفیت‌های اقتصادی بالقوه شهر
3-5- بررسی مسایل و مشکلات فرهنگی و اجتماعی شهر
3-6- بررسی مسایل و مشکلات کالبدی و فیزیکی شهر  
3-7- تحلیل مسائل و مشكلات كالبدی و فیزیکی شهر
3-8- شناخت عوامل داخلی (نقاط قوت و ضعف) مؤثر بر توسعه‌ شهر
3-9- شناخت عوامل خارجی (فرصت‌ها و تهديد‌ها) مؤثر بر توسعه‌ شهر
3-10- ارزیابی و تحلیل وضع موجود شهر(SWOT)
3-11- شناسايی مسائل و مشكلات كليدی و استراتژيك شهر (Strategic Issue)   


4- بررسی و تحلیل وضع موجود مدیریت شهری
4-1- شناخت و تحلیل عوامل داخلی (نقاط قوت و ضعف) مؤثر بر مدیریت شهری
4-2- شناخت و تحلیل عوامل خارجی (فرصت‌ها و تهدیدها) مؤثر بر مدیریت شهری شامل سایر سازمان‌ها،افراد ذینفع و ....
4-3- بررسی و تحلیل ساختار سازمانی شهرداری و ارائه ساختار پیشنهادی مبتنی بر برنامه

4-4- ارزیابی و تحلیل وضع موجود مدیریت شهری(با استفاده از تکنیکSWOT )

4-5- شناسایی مسائل و مشکلات کلیدی و استراتژیک شهرداری(Strategic Issue)


5- تحليل تفصيلی هزينه‌ها و درآمدهای شهرداری
5-1- بررسي تفصيلی هزينه‌های شهرداری
5-1-1- پيش¬بينی هزينه‌های شهرداری با توجه به داده‌های تفريغ بودجه
5-1-2- بررسی تفصيلی هزينه های جاری
5-1-3- بررسی تفصيلی هزينه های عمرانی
5-1-3-1- برنامهريزی توسعه شهری
5-1-3-2- هدايت و دفع آبهای داخل شهری
5-1-3-3- حمل‌ و نقل و بهبود عبور مرور شهری
5-1-3-4- ايجاد تأسیسات حفاظتی شهرها
5-1-3-5- بهبود محيط شهری
5-1-3-6- برنامه ايجاد اماكن و فضاهای ورزشی
5-1-3-7- برنامه ايجاد ساير تأسیسات و تسهيلات شهری
5-1-3-8- ايجاد تأسیسات درآمدزا
5-1-3-9- برنامه هزينه های پیش‌بینی‌نشده و ديون عمرانی
5-1-4- مقايسه و تحليل هزينه‌های جاری و عمرانی
5-1-5- مقايسه و تحليل پروژه های 9گانه عمرانی
5-1-6- مقايسه و تحليل هزينه های عمومی و موجودی آخر سال
5-2- بررسی تفصيلی درآمدهای شهرداری
5-2-1- پيش¬بينی درآمدهای شهرداری با توجه به داده‌های تفريغ بودجه
5-2-2- بررسي تفصيلی اقلام درآمدی شهرداری
5-2-2-1- درآمدهای ناشی از عوارض عمومی
5-2-2-2- درآمدهای ناشی از عوارض اختصاصی
5-2-2-3- بها خدمات و درآمدهای مؤسسات انتفاعی شهرداری
5-2-2-4- درآمدهای حاصل از وجوه و اموال شهرداری
5-2-2-5-كمك اعطایی دولتی و سازمان‌های دولتی
5-2-2-6- اعانات و هدايا و دارايی ها
5-2-2-7- ساير منابع تأمین اعتبار
5-2-3- بررسی دورنمای ميزان پايداری درآمد‌های هفت‌گانه شهرداری
5-2-4- بررسی  و مقايسه درآمدهای هفت‌گانه شهرداری
5-2-5- ارائه سناریوهای درآمدی شهرداری برای سال های برنامه در دوره برنامه

 

6- تدوين چشم‌انداز شهر و بیانیه ماموریت شهرداری
6-1- ترسیم چشم‌انداز آتی شهر و بیانیه ماموریت شهرداری با توجه به طرح‌هاي فرادست، ديدگاه‌های مردم و صاحب‌نظران امور شهری، شهرداری و شورای اسلامی شهر


7- تدوين و اولویت بندی اهداف راهبردی کیفی شهرداری
7-1- تهيه فهرست نقاط ضعف و قوت شهر با استفاده از نظرسنجي و اطلاعات جمع‌آوری‌شده
7-2- تهيه فهرست فرصت‌ها و تهديدات پيرامون شهر با استفاده از نظرسنجی و اطلاعات جمع‌آوری‌شده
7-3- تشكيل ماتريس ارزيابی عوامل داخلی IFE
7-4- تشكيل ماتريس ارزيابی عوامل خارجی EFE
7-5- تشكيل ماتريس داخلی و خارجی IE
7-6- تدوين اهداف كيفی با استفاده از تحليل SWOT
7-7- ارزيابی و اولويت‌بندی اهداف كيفی با استفاده از تكنيك QSPM


8- تعيين و اولويت‌بندی اهداف راهبردی كمی شهرداری

 

9- تدوين برنامه تفصيلی پروژه‌ها و برنامه‌های عملياتی شهرداری در 5 سال آينده (Operational Plan):
1-9- تعيين و بررسی پروژه‌های عمرانی در جهت دستيابی به اهداف كلان تعیین‌شده
9-2) تفکیک پروژه‌های در حال اجرا و مصوب شهرداری در قالب برنامه‌های سه گانه خدمات اداری،خدمات شهری و عمران شهری
9-3- ارائه شناسنامه و مشخصات تفصیلی پروژه ها
9-3- برآورد هزينه پروژه‌های عمرانی
9-4- اولويت بندی پروژه های عمرانی بر اساس شاخص های چشمانداز، شهروندان و مسئولین
9-5- تخصيص بهينه درصد سرمايه گذاری به هر پروژه
9-6- تعریف و تدوین منابع مالی مورد نیاز جهت اجرای طرح های مصوب
9-7- تدوین پروژه های درآمدزا جهت افزایش منابع پایدار درآمدی
9-8- ارائه برنامه زمان بندی و تدوین اسناد اجرایی پروژه های عمرانی


10- طراحی برنامه پایش و ارزیابی برنامه راهبردی
10-1- تقسیم کار بین دستگاه های اجرایی شهرداری جهت انجام برنامه
10-2- پایش اجرای پروژه‌های عمرانی
10-3- پایش اجرای فعالیت های هزینه‌ای
10-4- پایش اهداف عملیاتی